Itziar Yagüe & Paul San Martin: A tribute to Bessie Smith

Ezinezkoa da emakumeek interpretatutako bluesean interes apur bat duenak Bessie Smith entzun ez izana. Ez dago musika genero honetan ahotsik handienaren erreferentziarik ez duenik. Billie Holidayk ere, jazzera emanagoa zen arren, badu Bessieren zerbait. Eta Holidayk buru-bihotzez indarkeria arrazista eta kriminalaren salatu bazuen Strange Fruit abestian –Estatu Batuetako Hegoaldean zuhaitzetatik urkatutako neska beltzak dira fruitu arraro horiek–, urratu egiten gaituen bluesa da berez Bessieren ibilia eta Mississippin izandako auto-istripu baten ondoren izan zuen heriotza: azalaren koloreak eragotzi behar bezala artatzea.

Itziar Yague kantari arabarrak Paul San Martin pianojole gipuzkoarrarekin garatuko duen proposamena, artista mitikoak duela mende bat ospetsu egin zituen kantuen inguruan osatuko da. Yagueren ahotsak gidatuko du entzulea bidegurutze hainbat bidegurutzetan barrena. «Kantu bakoitza testuinguruan jarriko dugu, eta Bessie Smithen irudiari buruzko ohar batzuk emango ditugu», zehaztu du. San Martinen laguntzat, bluesaren diva handiaren hamasei edo hamazazpi kantu eskainiko dituzte.

Emanaldia berezia da oso. Formatu murriztu hori “Erronka bat da, ez baitago beste instrumentu batzuen solorik. Baina Paul oso piano jotzaile fidagarria da», zehaztu du abeslariak, eta harekin banatuko du kantaldi aberats eta anitzaren ardura.

 Kontzertuak bluesa izango da ardatz, jakina, baina ez da hamabi konpasen formula ospetsu eta multierabilira mugatuko. Itziar Yagüek argitu duenez, ragtime, stride, vodevil eta emakumezkoen blues klasiko estiloko piezak entzungo dira errepertorioan, konpositoreak jarraipena eman eta garatu nahi duen proposamen baten barruan, ez bakarrik bere musikarekin, baita bere figurarekin ere. “Bizitza abestien bidez kontatzea”. Eta oroitarazi nahi digu Bessie Smith gauza zela Ku Klux Klan bera kontzertu batetik makilaka botatzeko, duela ehun urteko gizartean bere sexualitatea askatasunez eta aurreiritzirik gabe bizi zuen emakumea izaki. Zoritxarrez, era beldurgarrian hil zen bere karreraren onenean.

ITZIAR YAGÜE

Madrilen bizi den euskal jatorriko abeslaria eta konpositorea, autoproduzitutako bi diskorekin eta Bessie Smithi eskainitako hirugarren batekin. Itziar Yaguek bere ibilbide musikala kazetari eta komunikazio aholkulariaren lanbidearekin uztartzen du.

Hamar urtez blues, soul, funk eta swing estiloetako hainbat talde madrildarren buru izan ondoren, Delicius diskoan (2020) jasotako bere konposizioetan zentratu zen erabat, eta disko horri esker Enlace Funk aldizkariaren abeslari onenaren saria jaso zuen 2021ean. 2023an “Girl like me” argitaratu zuen, prentsa espezializatua berriro ados jarri zuen bigarren lana. Oraingoan hegoaldeko beste soinu batzuk esploratu zituen, soul, country edo rock and blues, eta penintsulako leku askotara eraman ahal izan zuen diskoa emaitza bikainarekin. 2024an Madrilgo Cafe Central enblematikoan debutatu zuen, New Orleanseko jarduera musikalean murgildu zen, Donostiako 59. jazzaldian jo zuen lehen aldiz, eta blueswoman Bessie Smithi egindako omenaldia grabatu zuen Paul San Martin pianistarekin, kritika bikainak jasotzen ari den lana berau.

Diskoetan ahotsaren malgutasunaz eta indarraz nabarmentzen da, kalitate musikal handiagatik, freskotasunagatik eta originaltasunagatik, hamabi konpasetako formula ospetsu eta multiustiatura mugatu gabe. Itziar Yaguek argitu duenez, bere errepertorioan “ragtime, stride, vodevil eta blues femenino klasikoko piezak entzungo dira”. Bere ahots zoragarriari antzerkigintza eta musikaltasuna uztartzen zaizkio eszenaratzean, gozamena, dibertsioa eta dantza bermatuz. Bluesak, soulak, R & B-k, tradjazzak, swing-ak edo gospelak osatzen duten errepertorioa erabiltzen du.

Nahiz emakumeen blues klasikoa eta antzinako jazza bereziki maite dituen, bere nortasun artistikoak estilo asko defendatzeko aukera ematen dio Itziar Yagueri. Oholtzan eszenaratze zaindua eta publikoarekin konektatzeko gaitasun berezia ditu ezaugarri.

PAUL SAN MARTIN

Paul San Martin pianoaren birtuoso nabarmena izateaz haratago doan artista dugu. Ipar Amerikako musikarekiko zaletasuna erakutsi duen artista izan da orain arteko ibilbidean. Pianista, abeslari, konpositore eta blues tradizioaren ezagutzaile sakona, bere bilakaera artistikoa jazz, rock and roll, gospel edo Rythm and Bluesetik hasi eta American Songbook   katalogoaren azken ertzeraino iristen den eragin sorta handiaren emaitza dugu. Hamabost urte zituen ezkero, artista ugarirekin eta proiektu askotan trebatu zen pianista donostiar hau. Stay Blues bandatik igaro zen, Triz3ps, Soulbros,  Mojo Hand edo The Fake Cousins taldeekin kolaboratu zuen, agertoki bera zanpatu zuen Lluis Coloma, Nico Wayne Toussaint edo Billy Boy Arnold bezalako artistekin. Bere proposamenak zuzenduz gaur egun piano-bluesaren esparroan musikari preziatuenetakoa  dugu donostiarra.

Albisteak